النص التركي
Nassın diğer naslar ve rivayet bilgileriyle açıklanmasına rivayet metodu, nassın akıl ve re’y ile açıklanmasına ise dirayet metodu denilmiştir. Hanefî fakîhlerinin yorum metotları hadis ve âyetlerin şerh ve te’vilinde kendilerinden sonra gelen müelliflere öncü ve örnek olmuştur. Kur’an-ı Kerim tefsirinde dirâyet metodu ile telif edilmiş ilk örneklerden birisi Ebû Mansûr Muhammed b. Muhammed elMâtürîdî’nin (ö. 333/944) Te’vîlâtu Ehli’s-Sünne adlı eseridir1. Bu eser daha sonraki dirâyet tefsirlerine de öncü ve örnek olmuştur. Semerkand’da İmâm Mâturîdî’nin tefsirde uyguladığı metod, Mısır’da bir diğer Hanefî âlimi Ebû Ca’fer et-Tahâvî (ö. 321/933) tarafından hadislerin şerhinde uygulanmıştır2.