Muhammed b. el-Yemân es-Semerkandî'a Göre Cüz-i İhtiyârî

Nitekim efâl-i ibâd hakkında pek çok farklı literatür ortaya konulmuş ve müellifler kendilerinden önceki birikimi şerh, haşiye ve ta‘lîk gibi eserler kaleme almak suretiyle değerlendirmişlerdir. Bu bağlamda mukaddimât-ı erba˓a, irâde-i cüz’iyye, kaza ve kader, halku’l-amâl literatürleri zikredilebilir. Ayrıca Birgivî’nin et-Tarîkatü’l-Muhammediyye isimli eserinde yer alan pasajlar ve “Kulların kalbi iradeleri ve cüzî ihtiyarları vardır.” yargısı, üzerinde en çok tartışılan hususlardan biridir. Bilhassa 18. yüzyılda irâde-i cüz’iyye hakkındaki tartışma genellikle Birgivî’nin ilgili pasajları üzerinden şerh, haşiye, ta‘lîk ve tercüme kaleme almak suretiyle cereyan etmiştir. Bu dönemde insanın