Hüseyin El-Cisr ve kelami görüşleri /
Özet
Hüseyin El-Cisr, 1845-1909 yıllan arasında yaşamış Trablus'lu bir İslam alimidir. Dini ilimlerin yanı sıra, tabii ve akli ilimlerinde öğrenilmesini savunmuştur. Batı'mn gelişmesinin temelinde eğitimin yattığına inanan Cisr, Batı'dakine benzer sanat ve meslek okullarının açılması gerektiğini belirterek bu konuda büyük gayretler göstermiş ve bu tip okulların açılmasında önemli katkıları olmuştur. Müslümanların iktisat, siyaset, düşünce ve İlim-Din İlişkisi gibi çeşitli alanlarda Batı ile daha önce benzeri bulunmayan bir karşılaşma içinde bulundukları bir dönemde yaşayan Cisr, Şarkiyatçıların tenkitlerine karşın İslam İnancı'nı savunmak için Batı düşüncesi ile ilgilenmiş, bu dönemde Müslümanların kendi şahsiyetlerini koruyarak varlıklarını sürdürmeleri için gayret sarfetmiştir. Onun gayretlerinin temelinde mevcudu muhafaza etme, güçlendirme ve geliştirme düşüncesi yatmaktadır. Bu yönüyle de Cisr karşımıza bir ıslahatçı olarak çıkmaktadır. Hilafeti elinde bulundurması sebebiyle Osmanlı Devleti'nin birlik ve bütünlüğünün. korunması gereken değerler arasında olduğunu belirten Cisr, çok sağlam bir Osmanlı Devleti savunucusudur. Eserlerinde Osmanlı Devleti ve özellikle II.Abdülhamit hakkında devamlı şekilde olumlu ifadeler kullanmış, padişahın hizmetlerinin önem ve büyüklüğünü belirtmiş, bazı eserlerini ona ithaf etmiştir. Hüseyin El-Cisr'in önemle üzerinde durduğu konulardan biri de ilmî bir görünüş altında ortaya çıkıp yaygınlaşan maddeciliktir. Materyalizm'in bir takım çıkar gruplarının amaçlarını gerçekleştirmek amacıyla kullanılan bir vasıta olduğunu ortaya çıkarmak amacında olan Cisr, ilmin kötüye kullanılmasını engellemeye çalışmıştır. Dini konulardaki yaklaşımlarına atfen öğrencilerinden Abdülkadir El Mağribi, Cisr'i, "Hayatının büyük bir kısmını katı bir muhafazakar olarak geçiren çok dikkatli bir din ıslahatçısı" olarak tanıtmıştır. Yine kendisi için Efganî, "Zamanın Eş'ari'si" demiştir. Değişik alan ve konularda bir çok eserler veren Cisr, özellikle Kelâma dair y