Keşşaf'ta kötülük problemi

الملخص

"Keşşaf'ta Kötülük Problemi" isimli çalışmamız, Mutezili bir tefsir olduğu halde sünni alimler nezdinde de rağbet gören Keşşaf'ta, kelami bazı konular bağlamında kötülük problemini ele almaktadır. Varoluşunu ve yaşadığı acıları hep sorgulayan insanoğlunun zihnini meşgul eden bu mesele hem felsefede hem de kelamda tartışılmıştır. Kelamda müstakil bir başlık altında incelenmemiş, ancak önemli pek çok kelami problem kötülüğün kapsam alanında yer almıştır. Bu sebeple klasik Kelam kaynaklarında çok boyutlu bir problem olarak karşımıza çıkmaktadır. Biz çalışmamızda kötülüğün iki türünden hareketle konuyu işledik. Bunlardan birincisi olan doğal kötülükler, daha çok meselenin İlahi takdir yönünü oluşturmaktadır. Akılcı söylemin öncüsü olan Mutezile ve özelde Zemahşeri bu tür kötülükleri adalet ilkesi ile ilişkili olarak izah etmeye çalışmıştır. İkincisi olan ahlaki kötülükler ise tamamen özgür irade sahibi insanın fiillerinin neticesidir. Ayet yorumlarından hareketle bu meseleye bakışını anlamaya çalıştığımız Zemahşeri'nin fikirlerinin çoğunlukla mezhebi ile uyumlu ve tutarlı olduğu da müşahede edilmiştir. Anahtar Kelimeler: Kelam, Felsefe, İyilik-Kötülük, Adalet, Ahlak, Mutezile, Maturidi, Eşari, Zemahşeri, Keşşaf