MÂTÜRÎDÎ KELÂMINDA TEKLÎF ANLAYIŞI
The doctrine of taklīf in Māturīdī kalām
الملخص
Bu tez çalışması Mâtürîdî kelâm düşüncesinde teklif anlayışını ortaya koymaya çalışmaktadır. Bir giriş ve iki ana bölümden oluşan tezin birinci ana bölümünde teklif kelimesinin kavramsal çerçevesi ve teklif ile ilgili diğer kavramlar detaylı bir şekilde incelenmiştir. Devamında Selef, Eş'ariyye ve Mu'tezile'nin kelâm düşüncesindeki teklif anlayışı incelenmiştir. Çalışma sürecinde Selef'in teklif anlayışının ilâhî rivayet merkezli, Eş'ariyye'nin teklif anlayışının mükellif yani Allah merkezli, Mu'tezile'nin teklif anlayışının ise ilâhî adalet merkezli olduğu görülmüştür. Tezin ikinci ana bölümünde ise Mâtürîdîlikte teklif anlayışı ele alınmıştır. Çalışma sürecinde Mâtürîdî kelâm düşüncesinde teklif anlayışının ilâhî hikmet ile ilişkili olarak ele alındığı görülmüştür. Bu anlayışa bağlı olarak tezin ikinci bölümünün başlıkları Allah'ın hikmeti ve adaleti ile insanın özgür iradesi konuları bağlamında hazırlanmış olup Mâtürîdîlerin teklif anlayışı detaylı olarak ele alınmıştır.