MÂTURÎDÎ TEFSİRİNDE İ'CÂZU'L-KUR'ÂN

الملخص

Bu tezde tefsir ilmi içerisinde i'câzu'l-Kur'ân yani Kur'ân'ın eşsizliğini inceleyen, mucize yönlerini tespit etmeyi amaçlayan ilme Ebû Mansûr el-Mâturîdî'nin (ö. 333/944) Te'vîlâtu'l-Kur'ân adlı tefsirindeki yaklaşımı incelenmiştir. Birinci bölümde i'câzu'l-Kur'ân ilmine genel yaklaşılmıştır. İ'câzu'l-Kur'ân'a dair klasik eserler, tefsir usulü kitapları, ansiklopedi maddeleri ve makaleler incelenerek bu ilmin tanımı, tarihsel süreci, savunulan yönleri ve bu yönlerin tarihleri özetle aktarılmıştır. İkinci bölümde önce Mâturîdî'nin mucize anlayışı tefsirinden ele alınmış ve Kitâbu't-Tevhîd isimli kelam eserine de başvurulmuştur. Ve i'câz yönlerine yaklaşımları tefsirinden ele alınmıştır. Varılan sonuçlara göre Mâturîdî'nin kabul ettiği i'câz yönleri: Kur'ân'ın dil ve üslup, gaip haberleri, beşeriyetin ihtiyaçlarını karşılaması, telif, içerik ve Hz. Peygamber tarafından tebdil edilmemesi yönünden i'câzıdır. Kur'ân'da mucizevilik bakımından üzerinde durmadığı, ancak o özelliğin olduğunu kabul ettiği, dolayısıyla yaklaştığı i'câz yönleri: Kur'ân'ın tabiat ilimleri, Hz. Muhammed'i uyarma âyetleri oluğu, kolay ezberlenmesi, gönüllere tesiri ve sayısal i'câzıdır.