Mâturidi'nin Mu'tezile eleştirisi (Ebu'l-Kasım el-Ka'bî el-Belhî bağlamında)

الملخص

Tez, bir giris ve iki bölümden olusmaktadır. Giriste, Mutezile ve Mâturidilikmezhebinin metot ve içerik yönünden benzestigi ve ayrıstıgı noktalara deginmekle birlikte,Mâturidi ve Kâ'bi hakkındaki bilgilerin, onların arasındaki bilimsel ve ideolojik iliskilerindegerlendirilmesi yapılmaktadır.?Allah Anlayısı? adlı I. Bölümde Mâturidi'nin Mutezile ve Ka'bi'yi elestirdigiAllah'ın Varlıgı ve Birligi, Zat-Sıfat iliskisi, Allah'ın Kelamı, ilahi Fiillerin ihtiyariligi,Allah'a Mekan isnadı, Allah'ın Görülmesi gibi konular degerlendirilmektedir.?insan Anlayısı? adlı II. Bölümde ise yine Mâturidi'nin Mutezile ve özellikle Ka'bi'yiinsanın iradesi ve fiilleri, Teklif, Rızık, Kaza ve Kader, Ecel, Büyük Günah gibikonulardaki elestirileri incelenmistir.Mâturidi, kendi vatandası olan Ka'bi'yi ve onun mensubu oldugu Mutezile mezhebinieserlerinde ön plana almasını, daha dogrusu bazı yerlerde ideolojik davranmasını ve bazıyerlerde de kavram kargasalarına girismesini göz önünde bulundurursak, Mâturidi'ninyasadıgı dönemde Mâveraünnehir bölgesinde de Mutezile mezhebinin etkili olduguanlasılmaktadır.