Mâtürîdî kelâmında peygamberliğin ispatı

الملخص

Mâtürîdî Kelâmında Peygamberliğin İspatı başlıklı bu çalışmada Mâtürîdî ekolün kurucusu İmam Mâtürîdî, şerh-haşiye dönemi temsilcilerinden Hayâlî ve Yeni İlm-i Kelâm temsilcilerinden Abdüllatif Harpûtî'nin genelde nübüvvet kurumunu özelde ise Hz. Muhammed'in risaletini ispat sürecinde kullandıkları yöntemler ve argümanlar incelenmektedir. Bu bağlamda farklı dönemlerde yaşamış diğer Mâtürîdî kelâmcıların eserleri de değerlendirilerek, ekol içerisindeki istidlâl yöntemleri ve ispat argümanları açısından benzerlikler ve farklılıkların belirginleştirilmesine çalışılmıştır. Böylelikle zamanın ve ilmî-kültürel iklimin değişimi bağlamında aynı mezhep sistematiği içerisindeki isimlerin nübüvvet savunularındaki farklılaşma düzeyleri ile süreklilik taşıyan noktalar tespit edilmeye çalışılmış; Mâtürîdî kelâmının nübüvveti ispat argümanları çerçevesinde ortaya koyduğu yaklaşımın dinamik ve durağan yönlerine dair bir perspektif sunulmuştur. Ayrıca ilgili meselelerde Mu'tezile ve Eş'ariyye'nin görüşlerine de yer verilmiş; Mâtürîdî ekolünün konumuna dikkat çekilmiştir. Çalışmada nitel araştırma yöntemi benimsenmiş; doküman incelemesine dayalı içerik analizi uygulanmıştır. Elde edilen veriler doğrultusunda, Mâtürîdî kelamcıların nübüvveti ispat sürecinde ön plana çıkan akıl-nakil ilişkisi, sosyolojik yaklaşım ve hikmet merkezli argümantasyon gibi bulgulara ulaşılmış ve değerlendirmeler yapılmıştır.