MÂTÜRÎDÎ'DE NESH PROBLEMİ

الملخص

Bu çalışmada Mâtürîdî'nin ilk devirlerden itibaren sıkça tartışılan nesh konusuna bakışı incelenmiştir. O'na göre nesh, bir vakte kadar geçerli olan hükmün sona erdiğini beyan etmektir. Neshin hikmetini imtihan terimiyle açıklayan Mâtürîdî, neshin bütün çeşitlerini kabul etmiştir. O, nesh meselesine ihtiyatlı bir şekilde yaklaşarak meseleleri olgu ve olaylardan kopuk bir şekilde değerlendirmeyip olgu-lafız ilişkisini gözeterek değerlendirmiştir. Nesh teorisine din-şeriat ayrımını temellendirmek için başvurmuş olup, Kur'ân'la Hz. Muhammed'e gönderilen şeriatın, daha önceki peygamberlerin dinini değil, şeriatlarını neshettiğini ve Hz. Muhammed şeriatının kıyamete kadar geçerli olduğunu vurgulamıştır. O, tarihselcilere göre indirildiği ilk muhatap kitle için bağlayıcı kabul edilip sonraki zamanlarda yaşayanlara doğrudan hitap etmeyen Kur'ân'ın bildirdiği korku namazı, hırsızlığa verilen had cezası ve zıhâr uygulaması gibi hükümleri yerel-mahallî olarak değil de evrensel olarak değerlendirmiştir. Anahtar Kavramlar: Nesh ve çeĢitleri, Mâtürîdî, Tarihsellik