Nazarilik-zarurilik ve vaciblik açısından Marifetullah

Özet

ÖZET Ardoğan, Recep, "Nazarîlik-Zamrîlik ve Vaciblik Açısından Marifetullah ", Yüksek Lisans Tezi, Danışmanı: Doç Dr. Ilhami Güler, 111 s. Kelam ilminde marifetullah, basit şekilde Allah'ı bilme, Allah bilgisi anlamına gelir. Bu konuda incelenen iki husustan birincisi, insanın Allah '/ sadece talim, taklit veya akıl yürütmeyle mi bileceği, yoksa Allah'ı bilgisinin bunlara ihtiyaç duymayan zarurî bir bilgi mi olduğudur. Mutezile, marifetullah'ın zaruri bilgilerinden olduğu görüşündedir. G aylan ed- Dımışkî, Maturidîler ve Ibn Teymiyye'nin görüşü de bu doğrultudadır. Eşariler ise, marifetullah 'in nazari bir bilgi olduğunu ileri sürer. Tanrı kavramının kaynağı hakkında, Feuerbach ve Marx gibi filozoflar ve Freud, Fromm gibi psikologların bunun yanılsama olduğunu ifade eden görüşleri, akıl ve tecrübe itibariyle delilsizdir. Onların öne sürdükleri deliller de genel geçerliliğe sahip değildir. Kuran dan da din duygusunun yaratılışla mevcut olduğunu, Allah inancının bilinçdışında yerleştirilmiş olduğu anlaşılmaktadır. Ancak bu, insanın gelişimiyle ve daha çok sebeplilik prensibiyle belirir. ikincisi ise, Allah'a inanma yükümlülüğünün, sağlıklı yaratılan herkes için mi sabit olduğudur. Mutezile, akıl sahibi herkesin Allah'ı bilip inanmakla yükümlü olduğunu söyler. Eşariler ise, ilahi mesajla bu yükümlülük bildirilmedikçe, insana Allah'ı bilmesinin vacib olmayacağını söyler. Bu konuda bazı Maturîdîleı; Mutezile gibi Allah'a inanmanın herkes için vacib olduğunu söylerken diğerleri, Eşariler in görüşünü paylaşır ve Ebu Hanife nin sözünü de bu doğrultuda yorumlarlar. Bu konuda Kur'an'da açık bir hüküm olmakla birlikte, akıl ve iradenin yükümlülüğü kabul etmek daha akılcıdır. Çünkü, Allah'ın varlık ve sıfatlarını istidlal etme konusunda iç saikler mevcuttur. Bundan sonrası, akıl ve iradenin tabii olarak yaşayacağı bir istidlalin yükümlülük konusu olması da insanın dünyadaki varlık maksadı açısından daha doğrudur. 112