TE'VİLATU'L-KUR'AN'DA HİKMET KAVRAMI

الملخص

Hikmet kelimesi, Mâtürîdî'nin tefsir alanında kaleme aldığı Te'vilatu'l Kur'an adlı eserinde, farklı bağlamlarda birçok yerde geçmekte ve yer yer çeşitli manalarda kullanılmaktadır. Genel olarak bu manalar, ontolojik farklılığa sahip ayrı düzlemlerde görülmektedir. İşte Mâtürîdî'nin düşünce dünyasının aralanmasında önemli bir işlevselliğe sahip olan bu hikmet kelimesi, Te'vilatu'l-Kur'an'ın birçok yerinde kendisini, anahtar bir kavram olarak göstermektedir. Bu çalışma, Te'vilatu'l-Kur'an'da, hem anlamsal hem de ontolojik farklılığıyla yer alan hikmet kavramını ele alarak, onu analiz etmeye çalışmış ve bu kavram etrafında oluşan problematik alanlara değinmiştir.Hikmet kavramının manasının tespit edilmesi adına, Mâtürîdî'nin tefsir kitabı Te'vilatu'l Kur'an, baştan sona gözden geçirilerek, ilgili yerler alınmış, sonrasında bu veriler incelenerek, ihtiyaç duyulan taraflar yorumlanmış ve sistemli bir şekilde çalışmanın içine yerleştirilmiştir. Ayrıca bu çalışmanın son bölümünde, Mâtürîdî'nin kelam sahasında telif ettiği Kitabu't-Tevhid adlı eserine, bölüm içindeki ilgili konular üzerindeki ehemmiyetine binaen, birçok defa referansta bulunulmuştur.Bu çalışma ile öncelikle hikmet kelimesinin, Mâtürîdî'nin düşünce dünyasında önemli bir yerinin olduğu tespit edilmiş, Te'vilatu'l-Kur'an'da farklı manalarda geçtiği ve bu manalar içerisinde Mâtürîdî'nin tercih etmiş olduğu mananın, ?isabet? (bir şeyi olması gereken yere koymak) olduğu görülmüştür. Mâtürîdî, Te'vilatu'l-Kur'an'da birçok yerde geçen bu kelimeyi, yer yer teolojik yer yer de antropolojik bir düzlemde kullanmıştır. O, teolojik ve antropolojik bir eylem olarak değerlendirdiği bu kelimeyi, kendi düşünce sisteminde ?kavram? haline getirmiş ve ontolojik olarak farklı bu iki alanla alakalı birtakım problemleri de, bu kelime üzerinden çözmeye çalışmıştır.