Turkish Text
kların var oluş amaç ve gayelerinin kavranabilmesi, sebeplerle bunların sonuçları arasındaki ilişkilerde ilâhî irâdenin rolünün anlaşılabilmesi anlamında ledünnî bilgidir (Kehf, 18/65; Cebecioğlu, 2004: 263). Kelâm İlmi’nde hikmet, Allah’ın Hakîm ismi ve sıfatı ile yaratılışla ilgili “ilâhî fiillerin hikmeti” bağlamında ele alınıp tartışılmıştır. Mütekellimlere göre yaratılıştaki hikmet, başlangıçta gerekli görülen sevkedici bir âmil olarak değil, Allah’ın fiillerinin bir sonucu olarak anlaşılmalıdır (KutluerÖzervarlı, 1998: XVII/503). O halde hikmet, “her şeyi yerli yerine koymada isabetli olmak ve her hak sahibine hakkını verip kimsenin hakkını yememek”tir (Mâtürîdî, 2005: 37; 2006: II/26