Manastırlı İsmail Hakkı'a Göre İlâhî Aşkınlık (Tenzîh)

İbâdiyye’nin imamet anlayışını konu edinen bu araştırmada da kural değişmedi ve İbâdiyye yine beni şaşırttı. İbâdiyye’nin İslam’ın çok erken döneminde müthiş bir siyaset sosyolojisi ortaya koyduğunu fark ettiğimde şaşkınlığımı gizleyemedim. İbâdiler, idare edenler ile toplum arasındaki ilişkiye göre siyasal yapı hakkında farklı tasnifler yapmışlar, bu konuda çok orijinal kavramlar geliştirmişler ve bütünlüklü bir imamet nazariyesi üretmişlerdir. İslam’ın erken döneminde siyaset sosyoloji yapabilmeleri, ıstılahlar üretebilmeleri ve bu ıstılahları bir nazariyeye dönüştürmeleri şaşırtıcıdır ve İbâdiyye’nin gelişmişliğinin en bariz delili sayılabilir. İslam’ın emir ve yasakları gerek topluca ger