Manastırlı İsmail Hakkı'a Göre Âlemin Yaratıcısı Olarak Allah

ler karşısında zihinlere “şüphe ve ürküntü” refleksi ile tepki vermektedir.11 İnsanların farklı mezhep, fırka ve meşrepleri beğenmelerini ve tercih etmelerini insani bir özellik olarak kabul eden Aynî, bu tercihler sebebiyle “öteki” olarak kabul edilen grupların aleyhinde oluşan “zann”ların zaruri olarak meydana geldiğini ve gerçekleştiğini düşünmektedir. 12 Hatta o, belli tarihi tecrübelerin akabinde belli mezhep ve gruplar arasında gerçekleşen nefret ve kinin, tarih sahnesinde devamlı var olduğu gibi gelecek dönemler içerisinde de var olmaya devam edeceğini kabul eder.13 2.1. Mezheplerin Ortaya Çıkışının Sebepleri Mehmet Ali Aynî‘nin, yazılarında dinler tarihi, mezhepler ve sufî tarikatlar