Osmanlı’da Belâgat Ne İşe Yarar? El-Hâşiyetü’l Cedîde ‘Alâ Şerhi ‘İsami’l-Ferîde’de İlmî Literatür ve Kavram Çeşitliliği

Halil Fevzi tahyîl kavramını şöyle tanımlar: “Nefs-i nâtıkanın, mahsûsâtı (duyulan şey- leri) tasavvurundan ibarettir. Bu bazen gerçek bazen ise hayaletin sivri dişleri (enyâbu ağvâl) gibi gerçek dışı olabilir.”91 Halil Fevzi Efendi, “cebr ve kader konusunda Ehl-i Sünnet’ten muhakkikler”e yer verirken Eş‘arîler’in tekvîn sıfatı ve kesb teorisi, irâde-i külliye ve cüz’iyye ile ilgili tartışmalara temas eder.92 Bu çerçevede Eş‘arî muhakkikler (muhakikî’l-eşâira) ter- kibiyle kudret ve irâde bahsin