Tabsire'ye semantik yaklaşım

Abstract

Bu çalışma, Kelâm ilminin temel konuları (bilgi problemi, insan-Allah ilişkisi ve alem-Allah ilişkisi) çerçevesinde, Ebü'l-Muin Nesefî'nin henüz neşredilmemiş Tabsiretu'l-Edille adlı yazma eserini incelemektedir. Araştırma eserin tamamını değil, felsefi derinliği ve güncelliği nedeniyle özellikle "tekvin-mükevven" (yaratma) ve "fiil" problemlerini konu edinmiştir. Çalışmanın temel metodolojisi "semantik" (anlambilim) yaklaşımıdır. Yazar, Nesefî'nin semantiği bir metot olarak nasıl kullandığını gösterirken, ilgili kelami problemleri de semantik açıdan yorumlamayı hedeflemiştir. Teori-pratik ilişkisini yansıtmak amacıyla tezin birinci bölümü semantik teoriye, ikinci bölümü ise bu teorinin kelami problemlere uygulanışına ayrılmıştır. Araştırma, "sadece lüzumlu nesneleri kullanmak" ilkesine bağlı kalınarak bilinçli bir şekilde kısa tutulmuştur. İncelemede kişisel polemiklerden kaçınmak adına muhaliflerin isimlerine ve mezheplerine yer verilmemiş, doğrudan fikirler ve yorumlar esas alınmıştır. Yazar ayrıca, semantiğin o dönemde yeni bir alan olmasından kaynaklanan terim belirsizlikleri ve kaynak teminindeki zorluklara da dikkat çekmiştir.