el-Mâtürîdî'nin Te'vîlâtü'l-Kur'ân'ının dirâyet tefsiri açısından tahlili

Abstract

Tefsirler, rivâyet ve dirâyet tefsirleri olmak üzere kendi içinde ikiye ayrılmaktadır. Rivâyet tefsirlerinde ağırlık noktasını, rivâyetler yani haber bilgisi teşkil ederken; dirâyet tefsirlerinde, âyetlerin açıklanmasında müfessirin dirâyeti ön plâna çıkmaktadır. Araştırma konusu yapılan Te'vîlâtü'l-Kur'ân adlı tefsir eseri de, dirâyet boyutu oldukça ön plânda olan, erken döneme ait önemli ve değerli bir tefsirdir.Mâtürîdî'nin Te'vîlâtü'l-Kur'ân adlı tefsirinin, dirâyet tefsiri açısından tahlîlinin yapılacağı bu çalışma, bir giriş, üç ana bölüm ve bir de sonuç kısmından oluşmaktadır. Giriş bölümünde, araştırmanın konusu, önemi, metodu ve amacı hakkında bilgi verilmektedir. Ebû Mansûr el-Mâtürîdî ve Dirâyetinin Temelleri başlıklı birinci bölümde, üzerinde çalışılacak Te'vîlâtü'l-Kur'ân adlı tefsirin sahibi Mâtürîdî'nin yaşadığı dönem, hayatı ve ilmî şahsiyeti, metodolojisi, varlık anlayışı, bilgi anlayışı, kelâmî ve fıkhî görüşlerinin şekillenmesinde Ebû Hanîfe'nin etkisi ve Te'vîlâtü'l-Kur'ân'ın genel olarak tanıtımı konularında, Mâtürîdî'nin elde mevcut her iki eserinden de faydalanılarak bilgiler verilmekte olup; ikinci bölümde, Mâtürîdî'nin Te'vîlâtü'l-Kur'ân'daki metodu, rivâyet metodu ve dirâyet metodu şeklinde ve çeşitli alt başlıklar altında incelenmektedir. Üçüncü bölümde ise Te'vîlâtü'l-Kur'ân'ın muhtevâsı genel ve özel olmak üzere iki boyutta ve çeşitli alt başlıklar altında tetkik edilmektedir. Sonuç bölümünde de, çalışmada elde edilen sonuçlar yer almaktadır.