Kazanlı Alim Kursavî'nin Eş-Şerhu'l Cedîd Ale'l-Akâidi'n-Nesefiyye adlı eseri ve kelâmî görüşleri
Abulizi Jilili
Abstract
Kursavî, İdil-Ural Bölgesinde XVIII. asrın sonları ve XIX. asrın başlarından yaşamış, dînî ve ilmî açılardan döneminin önemli bir şahsiyetidir. Kazan Müslümanları arasında yerleşik olan geleneksel din eğitimi anlayışını ısrarla eleştiren, taklîde, dinî konularda körü körüne bağlanmaya karşı çıkan ve ictihâdın gerekliliğini savunan Kursavî, dini aslî saflığına kavuşturmak amacıyla atılımcı ve yenilikçi yaklaşımlar sergilenmesi gerektiğini savunmuştur. Orta Asya'nın klasik tarzda eğitim veren İslâm merkezlerine karşı gösterdiği ba-ğımlılıklarını kıran kişilerden biri olduğu bilinen ve bu bölgenin önde gelen ulemâsı tarafından bir müceddid olarak kabul edilen Kursavî, bid'atlara, din istismârına karşı ciddi biçimde mücadele etmiş ve ictihâd kapısı¬nın da müteahhirîn döneminde kapatıldığını, gerçekte ise bu kapının sürekli olarak açık olduğunu ısrarla savunmuştur. İslâmî naslar üzerinde sadece uzmanlaşmış kişilerin değil, bü¬tün Müslümanların ictihâd etmesinin önemini vurgulayarak her İslâm âliminin Kur'ân ve hadisi yorumlamada yetkili ol¬ması gerektiğini savunmuştur.