İmam Mâtürîdî'ye göre gayb meselesi

Abstract

Bu tezde insanın fıtratında var olan bilinmeyeni öğrenme duygusunun gereği olarak ilgi duyduğu gaybın mahiyeti ve onu bilme yolları araştırılmıştır. Çalışmada Kur'ân ve Hz. Peygamber'in gaybı nasıl ele aldığı üzerinde durulmuş ayrıca ilk dönem İslâm bilginleri tarafından da nasıl anlaşıldığı incelenmiştir. Çalışmada Mâtürîdî'nin gayb konusuna nasıl yaklaştığı merkeze alınmış olmakla beraber diğer İslâm kelamcılarının da görüşlerine başvurularak kıyaslama yoluna gidilmiştir. Gayb konusunda asıl tartışma alanı olan peygamberlerden başkasının ilham yoluyla gaybtan vereceği bilginin bağlayıcı olup olmayacağı hususunda başta Mâtürîdî olmak üzere kelamcılarla mutasavvıflar arasındaki tartışma üzerinde durulmuştur. XIX. yüzyılda bilim ve teknolojinin gelişmesiyle daha önce bilinmeyen ve o günün şartlarında gayb olarak kabul edilen bazı hususların bilinir hale gelmesinin, din-bilim çatışması olmadığı aksine tarih içerisinde Kur'ân'a yüklenen bir anlam olduğu vurgulanmıştır. Yine aynı dönemde mantıkçı pozitivistlerin deney ve gözlem dışı olan bir alan yoktur dolayısıyla böyle bir alana ait bilgi de bilgi olamaz, iddialarına cevap verilerek gayb bilgisinin insan için önemli ve gerekli bir nitelik olduğu vurgulanmıştır.