Nûreddin es-Sâbûnî'nin (ö. 580/1184) Peygamber tasavvuru ve kelâm sisteminde hadisleri kullanımı (el-Kifâye örneği)

Abstract

Nûreddin es-Sâbûnî, Türk coğrafyasının önemli ilim merkezlerinden biri olan Buhâra'da doğmuş ve orada yaşamış önemli bir Türk âlimidir. Ehl-i Sünnet kelâmının iki önemli kolundan biri olan Mâtürîdîliğe mensuptur. Ortaya koyduğu sade ve akıcı eserlerle mensubu olduğu düşünce biçimini geniş kitlelere ulaştıran Sâbûnî, Ebü'l-Muîn en-Nesefî ile birlikte ekolün bilinirliliğine büyük katkı sağlamıştır. Elinizdeki bu çalışma, Sâbûnî özelinde Mâtürîdîliğin hadislere bakışını konu edinmektedir. Çalışmanın amacı müellifin kelâma dair tasarruflarını sorgulamak değildir. Bilakis kelâm sistemini inşa sürecinde kullandığı hadisleri tespit etmek ve değerlendirmelerde bulunmaktır. İnanca taalluk eden meselelerde kullanılan rivayetlerin hadis usûlü bağlamında ele alınarak incelenmesi, dinin doğru anlaşılması ve sağlam bir inanca sahip olunmasında büyük yararlar içermektedir. Bu çalışma ile Türkistan coğrafyasının inanç dünyasını şekillendiren Mâtürîdîliğin mevcut hadis ilmine katkısı ve rivayetlerin kullanımında genel anlayıştan ayrılan yönleri Nûreddin es-Sâbûnî (ö. 580/1184)'nin çalışmaları üzerinden ele alınacaktır. Bu sayede rivayetlerin gelenek içerisinde anlaşılıp yorumlanmasındaki keyfiyet ve kelâm sisteminde kullanım biçimleri tespit edilmeye çalışılacaktır.