Sadruşşerîa'nın husn-kubh bağlamında felsefî ve kelamî eleştirisi

Abstract

Bu çalışma, husn-kubh (iyilik-kötülük problemi) teorisini; ontolojik, epistemolojik ve ahlâkî çerçevede ele almakta; böylelikle husn-kubh düşüncesine bütüncül bir bakış açısı sağlamayı amaçlamaktadır. Bu çalışmada, husn-kubh teorisi bağlamında; İnsan fiilleri nedir ve nasıl var olmaktadır?, İyi-kötünün Tanrı ve insan fiilleri, iradesi ile olan ilişkisi nedir?, Bir şeyin iyi-kötü olması nasıl bilinir ve bu konuda aklın yetkinliği nedir?, İyi-kötünün ahlaki açıdan değerlendirilmesinin ve yaptırımlarının müspet ya da menfi yönde doğruluğunun ölçüsü neye göredir? gibi sorulara cevap aranmaktadır. İslâm düşünce tarihinde, husn-kubh teorisinin, sistemli bir şekilde kelamcılar, usûlcüler ve filozofları tarafından sunulması; teorinin mahiyetini ve kökenlerini tespit etmek amacıyla öncelikle bu alanlarda araştırma yapmayı gerekli kılmıştır. Ancak konu bu denli geniş ve karmaşık olmasından ötürü, çalışmamız, tezin sınırı gereği sadece Sadruşşerîa üzerinden Kelâmî düşünce açısından değerlendirilmesini içermektedir.