Ebû Mansûr Mâtürîdî'de iyilik ve kötülük problemi

Abstract

Geçmişten günümüze insanın varlığıyla başlayan değer problemi teolojik bir problem olarak insanın Tanrı tasavvuru ve hayatıyla ilişik bir tema içermektedir. Dolayısıyla teolojik bir problem olması nedeniyle ateistlerin en büyük çıkmazı olmaktadır. Teistler ise ya konuyu irdelemeden kaderci bir anlayışla kabule gitmekte ya da kendi içinde dile getiremediği çatışmalar yaşamaktadır. Konu genel olarak kötülük problemi üzerinden tartışılmasına rağmen biz konumuzu iyilik ve kötülük değer kavramları üzerinden incelemeyi uygun bulduk. Zira özellikle konumuz olan Ebû Mansûr Mâtürîdî'nin bu konudaki görüşlerini irdelemek ve bize sunacağı çözüm önerileri olduğu için O'nun meseleye yaklaşımı da iyilik ve kötülük üzerinden bir değer kavramı olarak birlikte ele alınmıştır. Ebû Mansûr Mâtürîdî'nin rasyonel bir temele dayanan Tanrı tasavvuru sunması konuyu çözümlemede katkı sunmaktadır. O, Tanrı'yı bilmeyi zorunlu olarak aklın bir yetisi ve ahlâkî bir sorumluluk olarak değerlendirmiş buna bağlı olarak da insanın bir takım değer yargılarını da aklî olanaklarla bileceğini savunmuştur. Aynı zamanda Tanrı'nın tek yaratıcı güç olduğu ilkesiyle Tanrı'nın iyilik ve kötülük değerlerinin de yaratıcısı olduğunu savunmakla birlikte insanın tercih ve sorumluluğunu ön plana çıkartmıştır. Dolayısıyla iyilik ve kötülükler insanın kendi sorumluluğu ve tercihine bağlı olarak gerçekleştiği için bir problem olarak yansımamaktadır. Aynı zamanda salt bir kötülük olduğunu düşünmemekte kötülükleri düzenin bir parçası ve hikmet olarak değerlendirmektedir.