Nesefî'nin Medârikü't-tenzî'l ve Hakaiku't-te'vîl adlı eserinin dilbilimsel açıdan incelenmesi

Abstract

Nesefî, (öl.710/1310) Medârikü't-tenzîl ve hakâiku't-te'vîl adlı eserinde âyetlerin tefsîrini yaparken onları dilbilgisi kurallarına göre incelemiş ve bu kurallar doğrultusunda yorumlamıştır. Bu çalışmanın amacı, Müfessir'in âyetleri tahlil ederken kullandığı dilbilimsel metotlar, Basra ve Kûfe ekollerinin görüşlerine yaklaşımları ve âyetler hakkında var olan görüşler içerisinden tercih yaparken hangi yöntemleri tercih ettiğinin incelenmesidir. Bu kapsamda öncelikle Medârikü't-tenzîl ve hakâiku't-te'vîl adlı eser, metin analizi yöntemi kullanılarak incelenmiş daha sonra elde edilen veriler tümevarım yöntemiyle sınıflandırılarak Müfessir'in âyetleri tahlil ederken yaptığı dilbilimsel açıklamalarda kullandığı yöntem ve bunun esere yansıması ortaya çıkarılmıştır. Müfessir'in çoğunlukla Basra dil ekolünün görüşleri bağlamında âyetleri tahlil edip, tefsîr ettiği tespit edilmiştir. Bununla beraber Kûfe ekolünün görüşlerine daha az yer vermiş ve bazen onların görüşlerine göre ayetleri yorumladığı müşahade edilmiştir. Ayrıca Nesefî'nin, dilbilgisi kurallarına hakimiyetiyle fıkıh ve kelâm konularındaki birikimini birleştirerek fıkhî ve kelâmî konuları içeren âyetlerin yorumunu açık bir uslûbla okuyucuya sunduğu görülmüştür. Nahiv konularına eserinin ilk bölümlerinde detaylı bir şekilde yer verip âyet hakkındaki farklı görüşlerle birlikte kendi tercihini de belirtmiştir. Son bölümlerde daha kısa açıklamalar yapıp sadece âyette yer alan dilbilgisi kuralının ismini vermekle yetindiği ve uygun bulduğu görüşü aktardığı tespit edilmiştir.