EBÛ MANSÛR EL-MÂTÜRÎDÎ'NİN HADİS YORUMCULUĞU
The hadith conmen tatorshit of Ebû Mansûr al-Mâtürîdî
Abstract
Ebû Mansûr el-Mâtürîdî, hicrî IV. asır Semerkand Hanefi ulemâsındandır. Kelâm, tefsir ve fıkıh ilimlerinde çığır açmış bir Hanefîdir. Te'vîlâtü'l-Kur'ân ve Kitabu't-Tevhid isimli eserleri Mâtürîdî'nin hadis yorumculuğunu öğrenebileceğimiz yegane iki kaynaktır. Özellikle Te'vîlât'ta âyetleri te'vil ederken pek çok hadise yer vermiş olması bu incelenmeyi gerekli kılmış ve bu çalışmada onun hadis yorumculuğu ele alınmıştır. Bu çerçevede hadislerin hem birbiri ile hem de âyetler ile nasıl uzlaştırıldığı, te'villerindeki çeşitlilik, müşkil suallere cevaplar, hadislerin sıhhati ve metinleri üzerinde çeşitli te'vil, tercih ve değerlendirmeleri, bunların hadis usûlüne uzanan tarafları vb açılardan incelenmiştir. Nasların özellikle hadislerin mümkün olan tüm te'villerinin gösterilmeye çalışıldığı, gelen haberlerin mezhebi bir çerçevede yorumlanmasına karşılık yorum tekelciliği yapmadan, fikirlere saygı göstererek ve ilmî bir merak duygusu içinde değerlendirildiği gözlemlenmiştir. Bu çalışma onun hem hadis yorumculuğunu hem de ilmî kişiliğinin tanıtmayı hedeflemektedir.