FAHREDDİN RAZÎ'DE İNSAN HÜRRİYETİ
The Human Freedom in Fakhr al-Dīn al-Rāzi
Abstract
Fahreddin Razî müteahhirun dönemi kelamcılarından olup Gazzâlî'nin bıraktığı mirası devralarak felsefî-kelamı zirve noktasına taşımıştır. Kendisi Eş'arî mezhebine mensup olduğundan, insan hürriyeti konusunda da görüşleri bu yönde olmuştur. Kelam ilminin ana konularından olan irade ve insan fiilleri, önemli bir yer teşkil etmektedir. Bunun için İslam tarihi boyunca, Cebriyye, Kaderiyye-Mu'tezile, Eş'ariyye ve Maturidiyye mezhepleri başta olmak üzere değişik görüşler ortaya koymuşlardır. Bu mezheplerin konuyla ilgili çıkış noktaları olan "irade", "kudret", "istitaat" ve "kesb" gibi kavramları nasıl ele aldıkları ve getirdikleri deliller incelenmiş ve konuya dâhil edilmiştir. Daha sonra Fahreddin Razî'nin irade ve insan fiilleri konusundaki düşüncelerini ortaya koyarak ve aynı zamanda muhaliflerine karşı getirmiş olduğu delilleri tespit edilmiştir. Anahtar Kelimeler: Fahreddin Razî, irade, hürriyet, fiil.