İMAM MÂTÜRÎDÎYE GÖRE ECEL VE RIZIK

Abstract

İnsan, doğup, büyüyüp ve en sonunda ölüm dediğimiz bir gerçekle karşı karşıya kalmaktadır. İnsan ecel gelmeden önce, hayatını devam ettirmesi için barınma, yeme içme gibi gereksinimlere ihtiyacı bulunmaktadır. Yani rızık, insanın hayatını idame ettirmesi için gerekli olan her şeyi kapsarken; ecel ise hayatın sonu, yani ölüm dediğimiz gerçekliktir. Bir inanca sahip olan veya olmayan her insanın, ana gündem maddelerini oluşturan bu iki kavram, İslam dininde de önemli bir yere sahiptir. Kur'an'ı Kerim'de, kendisine genişçe yer bulan bu iki kavramın ana eksininde yaratıcı, fail konumda olmaktadır. Kelam ekolleri içinde de tartışılan bu iki kavram, Mu'tezile ekolünün başını çektiği tartışmalarda, Eş'ari ekolü ve Mâtürîdî ekolü bir tarafı temsil ederken, Mu'tezile karşı tarafta yer almaktadır. Çalışmamızda önemli ekollerden biri olan ve geçmişten günümüze, Müslümanlar arasına kendine yer bulan Şîa ekolü' nünde, ecel ve rızık ile alakalı düşüncelerine yer verdik. Rızık ve ecel kavramları üzerinden, tartışılan konuların başında; rızık nedir? Haram rızık mıdır? Ecel nedir? İnsanın eceli tek midir? gibi konular gelmektedir. Çalışmamızda, bu ekollerin rızık ve ecel konusundaki düşüncelerine değinmekle birlikte, tezimizin omurgasını, Mâtürîdî'nin ecel ve rızık kavramları üzerine düşünceleri oluşturacaktır. Mâtürîdî'nin, "Te'vîlâtü'l Kur'ân" ve "Kitâbü't Tevhîd" eserleri üzerinden rızık ve ecel konusundaki düşüncelerini tespit edip ve bu konuda ortaya koyduğu kendine has bakış açısını değinmeye çalıştık. Bununla birlikte diğer ekollerin düşüncelerinden bahsederken Mâtürîdî'nin bu ekoller ile benzeştiği ve ayrıştığı noktaları da tespit edip, Mâtürîdî'nin bakış açısını ortaya koymaya gayret ettik