İmam Mâtürîdî'ye göre Rü'yetullah meselesi

Abstract

Rü'yetullah meselesi, asırlardır kelâm ilminde tartışılan önemli bir inanç konusudur. Kelâm âlimleri bu mesele üzerine derinlemesine düşünmüş ve kendi mezhep anlayışları doğrultusunda çeşitli delillerle görüşlerini temellendirmişlerdir. Rü'yet, sözlükte "görmek" anlamına gelirken, Rü'yetullah ise terim olarak ahirette müminlerin Allah'ı görmesi anlamında kullanılmaktadır. Kur'ân-ı Kerim'de "Rü'yetullah" ifadesi doğrudan geçmemekle birlikte, insanların Allah'ı görme taleplerine yer verilmiştir. Bu taleplerin kimi zaman bir inkârcı, kimi zaman ise bir peygamber tarafından dile getirildiği görülür. Nitekim En'âm Sûresi 103. ayette yer alan "Gözler O'nu göremez, O ise bütün gözleri görür." ifadesi, İslâm âlimleri arasında Allah'ın dünya hayatında görülemeyeceği konusunda ittifak zemini oluşturmuştur. Ancak ahirette Allah'ın görülüp görülemeyeceği meselesi, kelâm ekolleri arasında ciddi bir ihtilaf konusudur. İmam Mâtürîdî, (ö. 333/944) Allah'ın ahirette görülebileceğini savunur ve bu görüşünü naklî ve aklî delillerle destekler. Bu bağlamda, A'râf Sûresi 143. ayette geçen Hz. Musa'nın "Rabbim, bana kendini göster ki sana bakayım" talebini değerlendirir. İmam Mâtürîdî'ye göre, eğer bu talep imkânsız olsaydı Hz. Musa'nın böyle bir istekte bulunması onun Rabbini yeterince tanımadığı anlamına gelirdi; bu da bir peygamber hakkında düşünülemeyecek bir durumdur. Ayrıca Allah Teâlâ, Hz. Musa'nın talebini doğrudan reddetmek yerine, "Eğer dağ yerinde durabilirse sen de beni görebilirsin" diyerek şartlı bir cevap vermiştir; bu da görüşe bir kapı aralamaktadır. İmam Mâtürîdî'nin bir diğer delili, Kıyâmet Sûresi'nin 22-23. ayetlerinde geçen "O gün birtakım yüzler vardır ki ışıl ışıl parıldar; Rablerine bakarlar." ifadesidir. İmam Mâtürîdî'ye göre, bu ayette geçen "nazar" kelimesi, gerçek anlamda görmeyi ifade eder. Yine Yunus Sûresi 26. ayetinde geçen "Güzel davrananlara daha güzeli ve fazlası vardır" ifadesindeki "fazla"yı bazı müfessirler rü'yetullah olarak tefsir etmişlerdir. Umul