İmam Mâturîdî ve Cemaleddin Gaznevî'nin nübüvvet anlayışları

Abstract

Nübüvvet meselesi beşer tarihi boyunca insanlar tarafından her zaman tartışma konusu olmuştur. Bu tartışma İslâm Mezhepleri Tarihi'nde de ilk dönemden günümüze kadar tartışılagelmiştir. Bu açıdan bakıldığında nübüvvet kavramı araştırmaya değer bir konudur. Zira nübüvvet kavramı itikadî ve siyasi mezhepler arasında farklı şekillerde anlaşılmış, bu nedenle de çok farklı yorumlara yol açmıştır. Bu açıdan bakıldığında İslâm âlimlerinin nübüvvet anlayışlarının doğru anlaşılması önem arz etmektedir. Bunun yanında nübüvvet konusunda pek çok çalışma yapılmakla beraber Mâturîdî ve Gaznevî'nin nübüvvet hakkındaki görüşlerini mukayeseli bir şekilde inceleyen bir araştırma yapılmamıştır. Bu açıdan bakıldığında burada bir boşluk olduğu anlaşılmaktadır. Bu gerekçelerden hareketle bu çalışmamızla hem bu boşluğu az da olsa doldurmak hem de Mâturîdî ve Gaznevî'nin nübüvvet hakkındaki görüşlerini, Mezhepler Tarihi metoduna göre yani tasvir yöntemiyle tarafsız bir şekilde objektif olarak incelenmesi gerekli görülmüştür. Böylece Mâturîdî ve Gaznevî'nin nübüvvet anlayışlarını incelenerek onların görüşleri fikirler üzerinde derinleşme prensibine göre mukayeseli bir şekilde izah edilmiştir. Bu araştırmamız sonucunda Mâturîdî, İslâm mezhepleri arasında tartışma konusu olan nübüvvet problemlerini tahlil ederken aklî, naklî ve mantıkî gibi birtakım deliller öne sürerek ve çok sayıda örnekler vererek maddeler halinde iddiasını ispat etmeye çalıştığı; aynı şekilde Gaznevî de kendi eserlerinde nübüvvet meselesini farklı açılardan ele alarak aklî ve naklî delillerle tahlil etmeye çalıştığı tespit edilmiştir.