IMÂM AL-MÂTURĪDĪ'S RECONCİLİATİON BETWEEN THE REASON AND NARRATİON İN TAFSEER

Abstract

Kur'ân'ın anlaşılması hususunda müfessirlerin bir kısmı rivâyet metodunu esas alırken diğer bir kısmı dirâyet motodunu kullanmayı tercih etmiştir. Bazı müfessirler de rivâyet ve dirâyet metodunu birlikte kullanarak yeni bir metod oluşturmuşlardır. Bunlardan biri de Mâtürîdî'dir. Mâtürîdî'nin, Kur'ân'ın anlaşılmasında hem tefsir ve te'vîl kavramlarına yüklediği özel anlam hem de aklı ve nakli birlikte başarılı bir şekilde kullanması onu diğer müfessirlerden ayırmaktadır. Sadece dirâyet yönü ön plana çıkarılıp rivâyet yönü pek dikkate alınmayan Mâtürîdî'nin, tefsirindeki kendine has metodunu bir nebze de olsa tanıtmak için bu çalışmayı yapmış bulunmaktayız. Tezimiz iki bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde Mâtürîdî'ye kadarki zaman diliminde İslam dünyasında ortaya çıkan gelişmeler ile Mâtürîdî'nin üstlendiği görev, Mâtürîdî'nin hayatı, ilmî yönü, Te'vilâtu'l-Kur'ân ve kaynaklarıdır. Mâtürîdî'nin Te'vilâtu'l-Kur'ân'da müracaat ettiği kaynaklar, araştırma konumuzla bağlantılı olduğundan öz bir şekilde tanıtmaya çalıştık. İkinci bölüm ise tezimizin ana konusunu oluşturmaktadır. Bu bölümde Te'vilâtu'l-Kur'ân'ın metodolojik özellikleri, Mâtürîdî'nin tefsir anlayışı, te'vîl ve tefsir kavramlarına yüklediği özel anlam, tefsirinde aklı ve nakli uzlaştırma metodunu inceledik. Bu çalışmayı Te'vilâtu'l-Kur'ân üzerine yapmakla birlikte Kitâbu't-Tevhîd de inceleme konumuz oldu. Her iki eserde Mâtürîdî'nin nakli ve aklı birlikte kullandığını gördük. Ancak Mâtürîdî'nin, dinin doğru anlaşılması ve sonraki nesillere doğru bir şekilde aktarılması için nakli belli bir süzgeçten geçirerek kullandığını gördük. Mâtürîdî'nin her iki eserinde aklı ve nakli nasıl uzlaştırdığını örnekleriyle birlikte tespit edip açıklamaya çalıştık.