Ismet of prophets in the context of tafsir literature – in the context of Dâll, Vizr Words and matter of Na’ce

Abstract

Bu çalışma, 'peygamberlerin günahtan korunmuş' olduklarını ifade eden ve bu anlamıyla da kurumsallaşan ismet kavramını, tefsir literatürü çerçevesinde incelemektedir. Girişle birlikte iki bölümden oluşan bu çalışmanın, giriş bölümünde ismet olgusunun mahiyeti, fikri ve tarihi zemini, zamanı, sınırları ve kapsamı ele alınmakta, ismet perspektifinde, tebliğ ve peygamberin içtihatalarındaki yanılgılar konusu incelenmektedir. Ayrıca esas konuya ışık tutacak mahiyet arzeden, peygamber ve günah arasındaki ilişki, Mâtürîdî ve Râzî öncülüğünde ayrıntılı olarak işlenmektedir. Birinci ve ikinci bölüm ise, araştırmanın esas konusunu teşkil etmektedir. Burada ismet kapsamına giren otuzu aşkın konudan, netameli olanlarından ikisi üzerinde durulmuş ve bunlar üzerinden bir neticeye varılmaya çalışılmıştır. Söz konusu bu konular, Duhâ sûresinde geçen 'dalâlet', İnşirah sûresinde geçen 'vizr' kavramlarının Hz. Peygamber'e nisbet edilmesi ile Sâd sûresinde ele alınan Hz. Dâvûd'un imtihanı ve tövbesidir. Kur'ân'da peygambere nisbet edilen günah karakterli bu ve bu türden olan kavramlar, erken dönem tefsir literatüründen başlamak suretiyle, günümüz tefsir araştırmacılarını da içine alan uzun bir tarihi zeminde detaylı şekilde incelenmiştir. Son olarak, kronolojik olarak ele alınan ismet algısının, müfessirler beyninde fikri kırılmalara uğradığı saptanmış ve bunun temellendirilmesi yapılmıştır.