Klasik dönem Mâtürîdî kelamında duyum ve duyulurlar
Abstract
Filozofların psikoloji, fizyoloji ve epistemoloji bahisleri altında ele aldığı duyular veduyulur nesnelere dair meseleler, Klasik dönem Mâtürîdî kelâmında çoğunlukla bilgi ve varlıkanlayışına ilişkin problemler etrafında tartışılagelmiştir. İlkçağ ve İslam filozoflarıduyumsamayı temelde nefsin hareketi veya kuvvesi kabul etmiş olsalar da nihayetinde bu yetiyiruh ve bedenin ortak fiili olarak görmüşlerdir. Bu düalist duyu anlayışını Fârâbî ve İbn Sînâ ilebenzer şekilde yansıtan Mâtürîdî kelâm âlimleri de duyu yetisinin temelde ruhsal bir güçolduğunu kabul etmekle birlikte bilgi elde etmede ruh ve bedenin ortak hareket ettiklerinidüşünmüşlerdir. Tezimizde, felsefe tarihinde duyular hakkında oluşturulan genel çerçeveüzerinden, klasik Mâtürîdî kelam geleneğinin duyular ve duyulur nesnelere dair benimsediğitemel yaklaşımlar incelenmiştir. Duyuların ve duyulurların mahiyeti, birbiriyle olan ilişkisi,duyumsamanın nasıl gerçekleştiği ve bu bilgi kaynağının bilgi teorisinde nerede durduğumeseleleri klasik kaynaklar üzerinden detaylı şekilde ortaya konmuştur.