ArticleHybrid Open Access2025en
Mâtürîdîliğin Teşekkülünde Muhammed el-Pezdevî nin Rolü ve Mezhebe Katkıları
Hakan YILDIZHAN; Lütfü CENGİZ
Authors
LC
Yükleniyor…
Yükleniyor…
Hakan YILDIZHAN; Lütfü CENGİZ
Hakan YILDIZHAN
İlim dünyasına birçok fikir adamı yetiştirmiş olan Mâverâünnehir toprakları, İslam kültürü açısından önemli bir yere sahiptir. Bu bölgede yetişen kelamcılar İmam-ı A'zâm Ebû Hanîfe 'nin din anlayışını, sistemli bir düşünce yapısına dönüştürmüşlerdir. Bölgede Ebû Hanîfe 'nin düşüncelerini sistemleştiren Ebû Mansûr el-Mâtürîdî aklı ön plana çıkaran din anlayışının gelişmesine katkı sağlamış, kendisinden sonra gelen ve kendilerini Hanefi-Mâtürîdî geleneğin temsilcileri olarak nitelendiren pek çok bilgin de bu din anlayışını benimsemiştir. Bu anlayışı benimseyip, İmam Mâtürîdî ve Mâtürîdîliğin gelişip-yayılmasını sağlayan bilginlerden birisi de Ebü’l-Yüsr Muhammed el-Pezdevî'dir. İlim çevreleri tarafından yeterince inceleme konusu edilmeyen Pezdevî’nin hayatı ve eserlerinin bilinmesi Mâtürîdîliğin teşekkül sürecini anlamak için oldukça önemlidir. Bu çalışmanın temel gayesi kelam geleneği içerisinde geri planda kalmış olan İmam Muhammed el-Pezdevî ve Mâtürîdî kelamına katkılarının incelenmesidir. Bu çalışma sonucunda Mâtürîdîliğin unutulmaya yüz tuttuğu bir dönemde Muhammed el-Pezdevî’nin yazdığı eserler, yetiştirdiği öğrenciler ve îfa ettiği kadılık görevi dolayısıyla halkın Mâtûrîdî ve Mâtürîdîliğe teveccühünü arttırarak mezhebin unutulmasını engellediği ve Mâtürîdîliğin yeniden inkişâfını sağladığı müşahede edilmiştir.