MATURİDİ KELAM EKOLÜNDE HÜRRİYET MESELESİ

Insani diger varliklardan ayiran en onemli ozelligi bilinc(akil) sahibi ve secme hurriyetine sahip olmasidir. Insanlik tarihi boyunca insanin hurriyeti, bu hurriyetin sinirlari, mahiyeti sorgulana gelmistir. Insan ozgurlugu konusunda genellikle iki cesit yaklasim soz konusudur: Bunlardan birincisi filozoflarin getirmis olduklari yaklasim digeri ise dinlerin getirmis olduklari yaklasimdir. Hurriyet kavrami kati bir tarif/tanimlama kalibina kolayca sigabilen bir kavram degildir. Bundan dolayi bugune kadar caglar boyunca insanligin yetistirdigi seckin bilim adamlarinin bu konu uzerinde uzun uzadiya dusunmelerine, kafa yormalarina ragmen hurriyet kavraminin butun yonlerini kapsayan, etrafli ve yeterli, mantikcilarin ‘’agyarini mani efradini cami’’ diye nitelendirdikleri tam ve tumel bir tanim yapilamamistir. Dolayisiyla filozoflar, bilginler kendi caglarinin dusunce ortamina, entelektuel birikime gore hurriyet kavramini temellendirmeye calismislardir. Her filozof kendi tanimini, anlayisini, cozumunu dogru olarak savunmus kimi hurriyeti insanin yasadigi bir vakia olarak ele almis, kimi hurriyeti iman olarak degerlendirmis, kimileri de hurriyeti aciklayabilmek icin Allah’i inkar etmislerdir. Kelam bilginleri ise hurriyet kavramini insan fiilleri, iradesi ve secimi acisindan temellendirmeye gayret etmislerdir. Yukarida da ifade edildigi gibi hurriyet meselesi cozumu zor bir konudur. Bu nedenden dolayi bu calismamizda oncelikle hurriyet kavraminin etimolojik tahlilini, tanimini yaptiktan sonra Maturidi kelam dusunurlerinin hurriyet problemine yaklasim tarzlari, cozum onerileri ve tanimlama bicimleri degerlendirilmeye calisilacaktir. Maturidi kelam dusunurleri derken kastimiz spesifik anlamda Imam Maturidi ve onun en guclu takipcisi olan Nesefi’nin cozum sekilleri uzerinde durulacaktir.