Maturidi`nin çeşitli fırkalara bakışı

Abstract

ÖZET Türkistan'ın Semerkant dolaylarında küçük bir yer olan Maturid'de dünyaya gelen Ebu Mansur el-Mâturîdî, büyük bir din alimi ve Mâturidiyye mezhebinin imamıdır. H.333 yılında vefat etmiştir. Çok çeşitli din, fırka ve kültürlerin bulunduğu bir ilim merkezinde yetişti. Son halkasını İmam-ı A'zam'ın teşkil ettiği alimler zincirinden ders almıştır. Aynı zamanda önemli talebeler yetiştirmiş ve seçkin eserler bırakmıştır. Değişik kültür ve inançlara sahip din, fırka ve şahıslarla karşılaşmış, onları değişik şekillerde değerlendirmiş ve gerektiğinde eleştirmiştir. Bilgi sistemini geliştirmiş ve bilgi konusunda sofistler, Sümeniyye, Berahime, Batmiyye, Rafizîler ve Müşebbihe gibi din, fırka ve grupları ele almış ve tenkit etmiştir. Allah'ın varlığı ve sıfatları konusuna ağırlık vermiş, Allah'ın varlığını kabul etmeyen veya sıfatları hakkında yanlış görüşlere sahip gördüğü fırkalara, değişik deliller öne sürerek bu husutaki görüşlerini ispatlamaya çalışmıştır. Yine peygamberliği kabul etmeyen ve gereksiz gören -başta Verrak ve Ibn Ravendî olmak üzere- çeşitli şahıs, fırka ve dinlerin görüşlerini delillerle çürütmüştür. Eserlerinde iman ve günah kavramlarına da yer vermiş, değişik fırkaların bu konulardaki fikirlerinin kritiğini yapmıştır.