Mevlânâ Hâlidi Bağdadi'ye göre irade-i cüziyye meselesi

Abstract

Bu çalışmada, 13. asrın önemli şahsiyetlerinden Mevlana Halidi Bağdadi ele alınmıştır. Varlıklarını günümüzde de sürdüren çeşitli ekoller üzerinde büyük etkisi vardır. Hatta bir kısım akımlar "Halidiyye" şeklinde doğrudan doğruya onun ismiyle anılmaktadır. Risalet'ül ikdı'l-cevheri fi'l-fark beyne kesbeyi'l-Matüridi ve'l-Eşari adlı eserini bu tezimizde inceleme konusu yaptık. Bu tezde tespit edebildiğimiz kadarıyla, Mevlana Halid'e göre insanoğlunun bugünkü uygarlık düzeyi tek başına aklın zaferi olarak değerlendirilemez. Her medeniyetin olumlu gelişmesinde mutlaka vahyin etkisi ve katkısı vardır. Her akıl sahibi din olmadan tek başına aklın insana doğruyu göstermede yetersiz kalacağını bilir. İnsan akıl ve duyularıyla baş başa kalıp dini vicdandan ve ahiret hayatıyla ilgili ilahi ilhamdan sıyrılırsa bütün hayvanlardan daha vahşi olur.