Modern Kazakistan Toplumunda Mâtürîdiyye Geleneği ve Dinî-İtikadî Sorunlar

Abstract

Matüridilik, Orta Asya kökenli bir itikadî düşünce geleneği olup İmam Mâtürîdî'nin akıl, özgür irade, din–akıl ilişkisi ve toplumsal dengeye verdiği önemle şekillenmiştir. Tarihsel olarak Türk toplumlarının büyük bölümünün inanç yapısını belirlemiş olan bu gelenek, özellikle Hanefî mezhebiyle birlikte Orta Asya İslam anlayışının ana omurgasını oluşturmuştur. Kazak toplumunda İslam'ın yerleşmesiyle birlikte Mâtürîdî düşüncesi dini pratikler ve kültürel kimlik üzerinde derin bir etki bırakmış, geleneksel Kazak Müslümanlığının zihinsel arka planını tahkim etmiştir. Sovyet döneminde dinî kurumların baskı altına alınması, medreselerin kapatılması ve dinin kamusal alandan dışlanması sonucunda Mâtürîdî mirasının hem kurumsal hem de entelektüel yönü ciddi kesintilere uğramıştır.