ArticleGreen Open Access2019tr
MUTEZİLE ÂLİMİ KÂ’BÎ’NİN KELÂMCILIĞI VE TEVHÎD KONUSUNDAKİ GÖRÜŞLERİ ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME
Fikret Soyal
Authors
FS
Yükleniyor…
Yükleniyor…
Fikret Soyal
Fikret Soyal
Mu‘tezile’nin Bağdat ekolüne mensup bir kelâm bilgini olan Kâ‘bî,Basra ve Bağdat gibi ilim merkezlerinde bulunduktan sonra birsüre Horasan’da yaşamıştır. Mu‘tezile içinde reislik derecesine ulaşanKâ‘bî, bir misyon gereği Horasan’a gitmiş ve bölgede Mu‘tezilîgörüşlerin yayılmasını sağlamıştır. Bu yüzden özelde Ka‘bî’nin,genelde Mu‘tezile’nin kelâmî görüşleri İmam Mâtürîdî tarafındaneleştiriye tabi tutulmuştur. Öte yandan Kâ‘bî’nin kaleme aldığı birçokeser arasından en önemlisi olan Kitâbu’l-maḳālât, Eş‘arî’ninMaḳālât’ının da kaynakları arasında yer almıştır.Esasında müstakil bir eser olan, fakat daha sonra Ka‘bî tarafındanKitâbu’l-maḳālât’ın beşinci bölümü yapılan ‘Uyûnü’l-mesâʾilve’l-cevâbât isimli eseri, kelâmî polemiklere yer verdiği önemli bireseridir. Ağırlıklı olarak varlık konusunu ele alan bu eser, bilgi vesıfat konularını da ihtiva etmektedir Burada Kâ‘bî, sıfat anlayışınınçerçevesini ortaya koyarak tevhîd algısını ve bununla ilgili delilleriaçıklamaktadır.Bu makalede genel olarak Kâ‘bî’nin kelâmî yöntemi, temel görüşlerive Mu‘tezile içindeki rolü ele alınmış, özelde ise tevhîd ilkesi hakkındakidüşünceleri ‘Uyûnü’l-mesâʾilve’l-cevâbât adlı eseri üzerindendeğerlendirilmiştir.