Osmanlı Dönemi Kaynaklarında Yer Alan İspirli Alimler

Authors

Abstract

ABSTRACT Ezurum is among the fırst cıtıes to embrace lslam in Anatolia. Itsacqualntance with İslam dates back to the Caliph Omals reign. İspir, being animportafi settlement in Çoruh site, has undertaken a crucial mission in the process of lslanisation and Turkifying Anatolia. ln the course of history, Çoruh valley hasbecome an impoıiant corridor in the extension of Oğuz Turks through influxes both into the east an west, ispir has functioned as a strategic headquafters. On the other hand the scho/an of lspi have made remarkable contributionsto the establishment and development of Sunni-Maturidiyyah doctrine in Anatolia.They have compiled systematical Works conceming aLMaturd@a, As an example,Kiıdiz^de of lspir has indicated the basic differences betuveen the doctrine of al- Ash'ari and al-Maturidi which consist the two impoLtant doctrines of lslamic theological system. The obkct of this humble study /s to make a modest contribution to theaftempts in conrürming the scho/ars brought up in lspk, and drawing the religio- scientitic map of the region. The Offücial Year Books (Salnanes) and other sources and documents of ottoman Empie (such as shaka,k aI Noumaneyyah, and itssupplements, Huzur Dersleri etc,) are taken as references. Besides, some ny methodological considerations are also included. özet<br> Erzurum, Anadolu'nun MüSlünanhğü en erken kabul eden illeri arsünda yel almaktadır. Bölgenin islam [le tanışnasü Hz. Ömer dönemine kadar dayanmaktadr. Çoruh havzasının önemli bi yeleşim merkezlerinden biisi olan İspi, Anadotu'nunTürkleşmesinde ve islamlaşnasında önemli misyon üstlenmiŞti. Tarihiel süreçtedoğu batı istikametinde bir seyir izleyen )ğuz boylannın akünlannda Çoruh vadisi önemli bir koridor olmuş İspir de stratejik ir kararg€ıh fonksiyonu icra etmiştir. Diğer taraftan Anadolu'da Sünni - Mdturidi doktrininin yerleşmesinde ispirlitılimler önemli katkülarda bulunmuşlar, Meturidiliğe l/lşk/n slsternatlk eseder te'lif etmişlerdir. Örneğin osmanh Devleti bakımından erken sayıtabilecek bir dönemde İspirli Ködiziıde, İslam aktıid slsiemlnin iki önemli doktrinini oluşturan Eşailik ve Maturidilik sistenleri arasınd aki temel karakteristik farkhhkl an oftaya koymuştur.lsphin itmi haritasının ispir bölgesinden yetişen tılinlerin tespitine katkıyı amaçlayan mijbvazı bbliğimiz giriş nİteliğindedir, osmanlı Devletinin resmiyl|üklanna (Sö|n6meler), resmi belgelere ye Huzur Dersleri, Eş- Şaköiku'n- Nu'mAniyye fi Ulemöi'd-Devleti'lOsmAniyye ve Zeylleri gibi diğer Osmanlıcakaynaklanna dayanılarak hazırlanan nakalemizde aynca bazı metodikm ülah azalan m ıza ye r ve rilmiştir.