Pazarcık Türkmen Alevileri

Abstract

Türkler,tarih boyunca kültürel değerlerine ve bu kültürün oluşumunda çok önemli bir yere sahip olan "Tanrı" ve "Din" olgusuna ayrı bir önem vermişlerdir."Gök Tengri" ile başlayan bu ilahi tek yaratıcıya inanç, Türklerin Anadolu'ya göç yolu üzerinde bulunan birçok medeniyetle ve onların sahip oldukları inançlarla etkileşime girerek yeni yeni şekiller almıştır. Sürekli yeni fetihlerle beraber yeni coğrafyalara açılan Türkler, birçok dine mensup farklı milletlerle bir arada yaşadıkları için, hiçbir zaman dini taassuba ve fanatizme kapılmamışlardır. Türklerdeki bu dini tolerans İslâm Dünyası açısından da çok ayırt edici bir özellik olmuş, Türkler'in hâkimiyeti altında asırlarca başka dinlere mensup milletler barış içerisinde yaşamıştır. Başlangıçtan beri İmam Azam Ebû Hanîfe ve Mâtürîdi çizgisindeki "Sünni ya da ehl-i sünnet" olarak ifade edilen anlayışa geniş ölçüde bağlı olsa da bir Türk inancı olan Alevilik de böyle bir kültür içerisinde meydana gelmiş, Türkler, Müslümanlarla temasa geçtikçe, İslâmiyet'e ısınması kolaylaşmış ayrıca Türkler, İslam'ın içindeki kahraman Hz. Ali figürünü de çok benimsemiştir. Cengâver, samimi ve mücadeleci, yapısıyla Hz. Ali Türklerin tam istediği lider tipini temsil etmekte, bu anlayışın gelişmesinde Emeviler'e karşı mücadele eden Ebu Müslim Horasani'nin de katkısı bilinmektedir. Hz. Ali etrafında oluşan bu dini yapı klasik Şii anlayıştan, başta ibadet şekil ve yöntemleri olmak üzere bariz bir şekilde farklılık arz etmektedir. Bu yüzden Aleviliği anlayabilmek için öncelikle Türk kültürünü derinlemesine bilmek gerekmektedir, çünkü Alevilik, Türklerin at üstündeki dini serüvenidir. Türklerin sözlü geleneğe verdiği önem türkü, deyiş, masal, destan, menâkıbnâme, fütüvvetnâme gibi eserlerde kendini hep göstermiş bu gelenekler Alevilerde Sünnilere nazaran daha iyi korunmuştur. Ancak Türklerin İslâm öncesine ait birçok kültürel uygulaması Alevi-Sünni ayrımı olmadan ortak olarak yaşatılmış ve bugünlere gelmiştir. Özünde çok basit ve sade bir in