Түрікше мәтін
umda ortaya çıkan her türlü olumsuzluğun temelinde Tanrı anlayışının bulunduğunu öne sürmüş ve bu düşünce dönemin entelektüel çevrelerinde yaygın bir tutum hâline gelmiştir. 1755 yılında Portekiz’in Lizbon kentinde gerçekleşen büyük depremin sonucunda yaklaşık 10.000 kişinin yaşamını yitirmesi ve şehrin büyük oranda yıkıma uğraması Voltaire’in teistik anlayışa karşı sert bir eleştiri geliştirmesine neden olmuştur. Olay karşısında “merhametli bir yaratıcı fikri bu felaketle nasıl bağdaştırılabilir?” sorusunu soran Voltaire, Tanrı’yı bu yıkımın sorumlusu olarak göstermiştir. Aynı dönemin önemli isimlerinden Max Weber de kamusal alan ile özel alan arasında bir ayrım yaparak dinin bireysel ve vi