Түрікше мәтін
Müslümanlar fetihler yoluyla farklı din ve kültürlerle karşılaşmaları, aralarında siyasi ihtilafların ortaya çıkmaya başlamasıyla birlikte kendilerini irade, kudret gibi tartışmaların içinde bulmuşlardır. Biraz da konjonktürel şartlar bunu gerektirmiştir. Örneğin, hicrî 2. ve miladi 8. yüzyılda ortaya çıkan ve insana ait ihtiyarî fiilleri görmezden gelen Cebriyye zihniyeti “her şey, ezeli planda önceden belirlenmiştir” demek suretiyle irade özgürlüğünü askıya almıştır. Hatta bu zihniyetin kurucusu Cehm b. Safvan, “insanın hiçbir şeye gücü yetmez. İnsanda iş yapma gücü (istidâat) yoktur; insan eylemlerinde mecburdur. Onun kudreti, iradesi