Manastırlı İsmail Hakkı'a Göre Hilâfet ve Siyaset

Sezgin, kelam bölümünün girişinde bu ilmin doğuşunun, erken dönem siyasî olaylarla yakından ilişkili olduğunu dile getirmiştir. O bu iddiasında haklı görünmektedir. Zira kelam sisteminin başlangıcı söz konusu olduğunda akla gelen İslâm’ın ilk düşünürleri diye anılan Mu’tezilî düşünürler olsa da bir takım siyasî gelişmeler akabinde ortaya çıkan Hâriciyye, Kaderiyye ve Mürcie de teolojik bir arka plan üzerinden söz söylemiştir. Bu sebeple mezkûr grupların salt siyasî sebeplere bağlı gruplar olmaları pek muhtemel görünmemektedir. Sezgin; imamet ve ircâ tartışmaları, ardından büyük günah işleyenin durumu problemi gibi konuların siyasî olayları takip eden ilk tartışmalar olduğunu söylemiştir. Bu