Manastırlı İsmail Hakkı'a Göre İlâhî Aşkınlık (Tenzîh)

eyenler” olarak tarif ettiği Mürciiyye’nin 4 fırkaya; kelâmullah hakkındaki görüşlerini ele alarak tanıttığı Neccâriyye’nin ise 3 fırkaya ayrıldığını belirtmiştir. Kader hakkındaki görüşlerine dayanarak tanıttığı Cebriyye’yi ise Cebriyye-i Mutavassıta ve Cebriyye-i Ḥâlisa olmak üzere 2’ye ayırmıştır.17 Allah’ın zatı hakkında teşbih görüşünü benimseyenler olarak tanıttığı Müşebbihe’yi tek fırka olarak saymıştır. Ehl-i sünnet’i fırka-i nâciye olarak addeden müellif bu fırkanın da Eşʿariyye ve Mâtürîdiyye olmak üzere iki ekole ayrıldığını belirtmiştir.18 Sayısal olarak bakıldığında 8 ana fırkadan Muʿtezile’yi 20, Şîa’yı 3, Havâric’i 7, Mürciiyye’yi 4, Neccâriyye’yi 3, Cebriyye’yi 2, Müşebbihe’y