Түрікше мәтін
lâm toplumunun genel anlamda duraklamasının sebebi, Müslüman toplumda kadere imanın zedelenerek cebri/fatalist bir anlayışa saplanılması, böylece insanın iradesini yok sayarak faturayı Allah’a çıkarmak gibi İslâm’ın ruhuna aykırı inançlara meyledilmesidir. Fakat bundan daha tehlikelisi bu tür batıl görüşlerin, bid‘at ve hurafelerin güçlü ve hak bir akide zannedilerek zihinlere sokulmasıdır. İslâm dinine ve topluma hizmet etmek arzusunda olanların en acil görevi, İslâm’ın ruhuna aykırı olan bu tür yaygın yanlışları sözde ve fiilde düzeltmektir.11 Filibeli’ye göre İslâmî düşünce gelişmesinde ve yenilenmesinde Müslümanların geri kalması özetle metotsuzluk, fatalizm, ruhbanlık, ilerlemeye düşman