Ubeydullah b. Muhammed es-Semerkandî'a Göre Akıl ve Nakil

İnsanı davranışlarda özgür kılan bu sıfat, irâdedir.11 Abdulcabbâr’a göre insanın irâde sahibi olması hem zorunlu olarak insan tarafından bilinir, hem de çıkarım yoluyla bilinebilir. O bunun ispatı için şöyle bir çıkarım yapar: “Bir kimse imkan ve şartların eşit olduğu bir zamanda mürîd olmaması mümkünken mürîd olmuş ise, onun mürîd sıfatını elde etmesi için bir tahsis ediciye ihtiyacı vardır ki o da irâdedir.”12 2. İrâdenin Temel Aktörleri Abdulcabbâr’a göre insan irâdesi; bilgi, kudret ve yönlendirici sâik gibi faktörlerin aktif olduğu bir süreçte gerçekleşir. Her ne kadar Abdulcabbâr’ın kabul Ayrıca irâde rıza olarak da tanımlanmıştır.” Bkz., Ebu’l-Hasen Ali b. Muhammed b. Ali es-Seyyid e