İzmirli İsmail Hakkı'a Göre Hilâfet ve Siyaset

İlk yönelimler: Nakle, akla, siyasete, dile, selefe bağlanan tefsirlerdir. 2. Mezhepleşmenin etkisiyle ortaya çıkan ve ekol oluşturan tefsirler: Harici, Mutezili, Şiî ve Sünni 3. Branşlaşmaya dayalı disipliner tefsirler: Fıkhî, Kelâmî, Tasavvufî, Felsefî ve Batınî tefsirler. 4. Yenilik arayışların etkisiyle ortaya çıkan çağdaş eğilimler: İçtimai, Bilimsel, Edebî, Tarihselci ve Oryantalistik Tefsirler.21 İsmail Çalışkan’ın yazdığı Tefsir Tarihi kitabında ise tefsir şu şekilde taksim edilmiştir: 1. İlk dönem tefsirleri: Rivayet ve Dirayet tefsirleri. Çalışkan’a göre bunlar birer metot değil birer tarzdır. Bu da tefsirin neye dayanılarak ve nasıl bir tarzda yapıldığını Muhammed Abdülazîm ez-Zür