Allah`ın tekvin sıfatı

Özet

IX ÖZET "Allah'ın Tekvin Sıfatı" konulu çalışmamızın ulaştığı sonucu şöylece özetliyebiliriz. Tekvin konusunda üç görüş ortaya çıkmaktadır: 1. Tekvin ve benzerlerinin; kudretin, yaratılma vakti gelen şeylerin yaratılması ile ilgilenmesinden ibaret izafi (gerçek olmayan) bir sıfat olduğu görüşü ki Eş'arî ve tâbîlerine aittir. 2. Allah'ın, husûsî makdurlara göre gerçekleşen husûsî fiillerinden her birisi için ezelî ve hakîkî bir sıfatın bulunduğu görüşüdür ki Mâverâünnehir âlimlerinden az bir kısmına aittir ve sıfatlan iyice çoğalttığından fazla tarafdar bulamamıştır. 3. Allah'ın bütün fiillerinin umûmî olarak 'tekvin' adı verilen, ancak, ilgilendiği işlere göre husûsî isimler alan İlâhî Zat'la kaim tek bir sıfata âit olduğu görüşü ki, Hanefî-Mâtürîdî muhakkıklarmın gerçeğe en yakın bulduğu görüş budur. Hanefî-Mâtürîdîler de kendi aralarında bâzı farklı sonuçlara varmışlardır. Şöyleki: önceki Hanefî-Mâtürîdîler'e göre, anlattığımız manasıyla tekvîn ezelî ve mükevveni hadistir. Sonraki Hanefî-Mâtürîdîler'e göre, tekvîn ve mükevven hadis, tekvîn mebdei ise kudret ve irâdeden başka ezelî bir sıfattır. Halbuki Eş'arî ve benzerlerine göre tekvîn ve mükevven hadis, mebdei kadîm, fakat bu mebde' kudret ve irâdeden başka bir sıfat değildir. Eş'arîler'in tekvîn ile ilgili görüşü, kavranması daha kolay (akla daha yakın) olmakla birlikte onların, kelâm sıfatının ezeliyeti konusundaki görüşleri ile çelişmekte veEhli-Sünnet'in sıfatlar nazariyesini sarsmaktadır. Hanefî-Mâtürîdîler'in görüşü, akıl prensipleri ile îzâh edilmesi zor, fakat 'sıfatlar nazariyesi' konusunda çelişki taşımayan daha ihtiyatlı bir görüştür. Problem ve çözümündeki anlaşmazlık Gâib'i şahide kıyasla elde edilmiş bir sıfat nazariyesinin esas alınmasından kaynaklanıyor.