Ubeydullah b. Muhammed es-Semerkandî'a Göre İlâhî Birlik ve Ezelîlik

Ona göre hakikatte kesb, muhdes ve kadîm bir kudretle gerçekleşmektedir. Ama kadîm bir kudretle Allah tarafından gerçekleştirilince “ihdas”, muhdes bir kudretle insan tarafından gerçekleştirilince “iktisab” olmaktadır. Yani bir makdur hâlıkı ile müktesibi olan iki kâdir arasında olabilir. Fakat bir ihdasın iki muhdis arasında olmasını caiz görmeyen Eş’arî aynı fiilin hakiki anlamda iki fâil arasında gerçekleşmesini de kabul etmemektedir. 36 26 Şehristânî, Ebu’l-Feth Muhammed b. Abdulkerim, Nihâyetü’l-İkdâm fi İlmi’l-Kelam, yy, trsz,s.74,77. 27 Taftâzânî, Sa’duddin Mesud b. Ömer Abdullah, Şerhu’l-Akâidi’n-Nesefiye, Salih Bilici Kitabevi, İstanbul, trsz, s. 239. 28 Eş’arî, el-Luma’, s. 77,78.