Muhammed b. el-Yemân es-Semerkandî'a Göre Gaybiyât

Ve de ilim maluma uygun olarak vaki olur ve irade ve kudret ve tekvin de ilme uygun olarak tecelli eder. Takdir de varlık ve olayları belirli bir ölçüye göre hükme uygun olarak yaratmaktır, yani her bir zarar ve fayda ve hayır ve şer, büyük ve küçük, ulvi ve süfli az ve çok, bunların hepsi kaza ve kadere göre vuku bulur19. Görüldüğü gibi müellif kazayı ilahî ilimle, kaderi de ilahî kudret ve tekvinle ilişkilendirerek açıklamaktadır. Ancak kaza ve kader konusunda Eş’ârîyye’ye ait açıklama tarzını benimsemiştir. Çünkü kader ve kaza konusunda Mâtüridiyye’ye ait olan açıklama tarzı bunun aksidir, yani Allah’ın varlık ve olayları ezeli ilmiye bilip dilemesi ve yazması kader, yazılanları yaratması