Ubeydullah b. Muhammed es-Semerkandî'a Göre Haşr ve Neşr

333/944) ilâhî fiile illet aramanın Allah’a tahakküm etmek olduğunu belirtmesi, 13 Ebü’l-Hasan el-Eş’arî’nin (ö. 324/936), Allah’ın bir illet veya sebep için bir iş yapmasını muhâl gördüğünün (‫)وذﻟﻚ ﻹﺣﺎﻟﺘﻪ أن ﻳﻔﻌﻞ ﷲ اﻟﺸﻴﺊ ﻟﻌﻠﺔ أو ﺳﺒﺐ‬aktarılması da “illet” kelimesinin “amaç” anlamında kullanıldığını gösterir. 14 Böylece kelâmcıların illet kelimesiyle “zorunlu sebep” anlamını değil, “maksat, amaç” gibi daha yumuşak bir anlamı kastettikleri anlaşılmaktadır. 15 İllet yerine daha çok 14F 15F Câbirî, Muhammed Âbid, Arap-İslâm kültürünün yapısı (trc: Burhan Köroğlu-Hasan Hacak-Ekrem Demirli), 1. Basım, İst: Kitabevi, 1999, s. 575. 8 Bk. Gazzâlî, el-İktisâd fi’